AYDINLANMA VE DİN

AYDINLANMA VE DİN

Aydınlanma çağı olarak bilinen 7. Ve 8. Asırlarda entelektüel hayatın canlanma sürecine girdiği biliniyor. Bu canlanma daha ziyade bilim ve kültür alanında olmakla birlikte Batı’da kendini gösteriyor. Aydınlanma hareketi Hıristiyan insanına kalın verilerini esas alan bir çizgi üzerinde dünyaya yaklaşıp onu yeni baştan yorumlamaya yöneltiyor. İnsan için inanç ve iman ikinci dereceye indirgenirken akıl hayat için birinci derecede muhkemleştiriliyor. Akıl herkese çağrıda bulunarak kendi yeteneklerini geliştrime hakkının bulunduğunu ilan ediyor. Aklın umuma açıkladığı deklarasyonuna göre, insanlar kilise tarafından aforoz edilemezler. Otoritenin akılla savaşmaya hakkının bulunmadığı ilan ediliyor. İnsanoğlu tabiat tarafından akılla teçhiz edilmiştir. Dolayısıyla akıl, vahyin koruyuculuğunu deruhte etmeye kendini tek ehil ve yetkili kabul eden kilisenin lutf-u keremi değildir. İnsana tabiatın bir nimetidir.

İslam’da ise tabiatın değil Allah’ın bir nimetidir akıl…

İslam kendi doğrularını hiçbir vakit meydan okuma bicimiyle ortaya koymak gibisinden gayri ahlaki ve gayri insani bir metottan istifadeye kalkışmadı. İnsanın akli faaliyetlerini baskı altına alıp, onun mantık ve düşüncesine tahakküm yoluna da sapmadı. Kendi doğrularını kabul ettirmek uğruna aklın esaretine izin vermedi. Bilakis, muhataplarını akıl ve mantıkla uyumlu bir ikna metodunu kullanarak kendine ılımlı kılmaya uğraştı. Vahiyler ile sebepler arasında son tahlilde herhangi bir uyumsuzluk ve çelişki haline de rastlanılmadı.

İslam’ın akılcı rüzgarı Avrupa üzerinde esmeye başladığında, onlar daha dogmatik uyuşukluklarından henüz uyanmamışlardı. Akinolu Thomas, akılcı İbn Rüşt’ün felsefesiyle kendini topluma kabul ettirmeden evvel kilisenin afarozuna uğramıştı bile. Bruno, Galileo ve sayısız diğer benzerleri Hıristiyan dogmatizmine karşı çıkan düşünceleri dolayısıyla kilisenin şiddetli işkencelerine maruz kalmışlardı.

Ne yazık ki, İslami entelektüeller de sonraki çağlarda bu aydınlanma sürecini sürdüremediler. Açılımı yeterince sağlayamadılar. Adeta din ile akıl çatışıyor izlenimini verdiler.

Oysa ki, İslam aklı kabul eder, bütün hükümleri aklidir ama akıl vahyin sınırlarını zorlamaz.

İslam’da din ve vicdan özgürlüğü mevcuttur, dini zorlamak veya dayatmak kabul edilemez. Ruhban sınıfı yoktur, kul ve Allah arasına kimsenin girmesi söz konusu değildir.

İslam tarihi ve içinde yaşadığımız şartlar greçekçi bir biçimde değerlendirilmek zorundadır.

Dindar aydınların, akıl, demokrasi, laiklik, çoğulculuk ve benzeri konuları tartışmaya devam etmesinde çok fayda vardır.

Son devdin önemli aydınlarından biri olan Bediuzzaman Said Nursi’nin : “Aklın Nur’u Fen İlimleridir. Kalbin güneşi ise Din ilimleridir. İkisinin birleşmesiyle hakikat ortaya çıkar. Yalnız akılla olursa sapkınlık ve yalnız din ile olursa yobazlık ortaya çıkar.” Deyimiyle muhteşem bir sentez sunuyor. Bu da iyice irdelenmelidir.

Sürekli aydınlık bir Türkiye dileğiyle…



Yazar : Gıyasettin BİNGÖL Tarih : 06/2005

   

En Son Yazılar
“İNEGÖL’Ü MOBİLYA MARKALARININ ŞEHRİ YAPACAĞIZ” 06/2007
CUMHURİYETİN KAZANIMLARININ KAYBEDİLMESİNDEN KAYGILIYIM” 04/2007
OBJEKTİFLERİN ARASINDAN BURSA 04/2007
PLATO KADERİNE TERK EDİLDİ 04/2007
“KRAMPONLA YALIN AYAĞIN YARIŞTIĞI NERDE GÖRÜLMÜŞTÜR?” 04/2007
BURSA’DA BİR YILDA ON MİLYONU AŞKIN HASTA 02/2007
CARGİLL SORUN OLMAYA DEVAM EDİYOR 02/2007
27 MAYIS İHTİLALİ VE BİR TARİHİ ÇINAR: RECEP KIRIM 06/2006
OSMANGAZİ BELEDİYE BAŞKANI RECEP ALTEPE 06/2006
CARGİLL BURSA’YA İHANETTİR!... 06/2006
TURHAN TAYAN’DAN AKP’YE ELEŞTİRİ OKLARI 03/2006
ŞAİR NAZIM HİKMET GEÇTİ 03/2006
MEHMET ALİ İNAN OKUMAYI IŞIKLI BİR YOLDA YÜRÜMEYE BENZETİYOR 03/2006
DOKUMACI NAZIM HİKMET 03/2006
BURSA’NIN SOYADI SU, RENGİ YEŞİL BEYAZ 03/2006
“POLİTİKADA EN UYUMLU OLAN EN TEPEYE TIRMANIR!” 03/2006
RAİF KAPLANOĞLU, YILLARDIR KAYBOLAN ZAMANIN PEŞİNDE… 01/2006
Niyazi Menteş’i kaybettik. 01/2006
70’Lİ YILLARDAN 2000’LERE BİR SİYASET YOLCUSU… 01/2006
“ÜZÜM İDİLER ŞARAP OLDULAR” 01/2006
“HEY BURSALI BURSALI BELİ İPEK KORSALI” 01/2006
BALKANLAR VE GÖÇ 01/2006
HAYATİ KORKMAZ’IN NEVİ ŞAHSINA ÖZEL SİYASET YOLCULUĞU 11/2005
HAKAN KÖKSAL “YAZDIĞI YERDEN PARA KAZANIYOR!” 11/2005
“BAT-ÇIK’LARA TAKILDIK KALDIK” 11/2005
DEĞERLİ AĞABEYİM 11/2005
BURSA’NIN BANGLADEŞLİLERİ 11/2005
ŞEFFAF MUTFAK DÖNEMİN BAŞLADI TEMİZLİĞİN YENİ ADI: 11/2005
GÜMÜŞHANE 09/2005
SULAR ŞEHRİ BURSA 09/2005
PROF. MUSTAFA DURAK 09/2005
KARA’NIN VERDİĞİ BEYAZ DERS 09/2005
HÜZÜNLER KENTİ 09/2005
NİLÜFER DERESİ, GÖKSU GİBİ OLACAK 09/2005
BENER ÖZCAN İKİNCİ HAYATINI BİR GEZGİN OLARAK YAŞIYOR 09/2005
BURSA KÜLTÜR YOLU CANLANDIRMA PROJESİ 07/2005
DOĞUNUN VE BATININ BİLGELERİ 07/2005
OKUR YAZAR BİR YOLCU 07/2005
HATIRLA SEVGİLİ AK PARTİ 06/2007
CELAL BAYAR VE BURSA 06/2007
MİLLİYETÇİLİK KİMİN İDEOLOJİSİDİR? 04/2007
TABULAR RAFA, DEMOKRASİ MEYDANA 04/2007
CUMHURBAŞKANI KİM OLMALI? 04/2007
BURSA’DA BİR YILDA ON MİLYONU AŞKIN HASTA 02/2007
YASALAR MI DEĞİŞMELİ KAFALAR MI? 02/2007
FARUK ÇELİK RÖPORTAJI 02/2007
RECEP ALTEPE RÖPORTAJI 06/2006
LAİKLİK ÇATIŞMA ARACI OLDU 06/2006
BURSA’DAN NAZIM GEÇTİ Mİ? 03/2006
GELECEĞİMİZİN TEMİNATI ÇOCUKLAR 03/2006
SEVİLEN VE BUDANAN ADAM TURHAN TAYAN 01/2006
BURSA’DA DOĞALGAZ REZALETİ 01/2006
ANKARA’YA YOLU DÜŞENLERE ÇAĞRI 11/2005
BURSA’DA İPEK, HEREKE’DE HALI 01/2006
UNUTULAN BURSA’DAN İZLENİMLER 11/2005
MEDENİYET PROJESİ AVRUPA BİRLİĞİ 11/2005
KARADENİZ’İN ÖZ EVLADI 09/2005
MEYDANSIZ ŞEHİR, HEYKELSİZ MEYDAN OLMAZ 09/2005
İSLAMCILAR SAHİDEN DEĞİŞTİ Mİ? 09/2005
KİMLERİN EİNSTEİN’I VAR? 07/2005
TAHTAKALE’YE GÜZELLEME 07/2005
“ORDA BİR KÖY VAR UZAKTA!” 07/2005
MİNİKLERİN GÖZÜNDE DÜNYA 07/2005
DÖNEMİN İÇİŞLERİ BAKANI MEHMET GAZİOĞLU SİVAS’I UNUTAMIYOR: 07/2005
KENT MEYDANINA KAVUŞUYOR… 07/2005
İLK KURTARILACAK, DOĞAL ALANLAR 07/2005
DEMOKRAT BAKIŞ’A İNCE BİR BAKIŞ 07/2005
FUAT SAKA RÖPORTAJI 07/2005
ERDEM SAKER 07/2005
ONLAR BİZİ İSTİYORDU! 06/2005
AYDINLANMA VE DİN 06/2005
1.LEYLEK ŞENLİĞİ KUTLANDI! 06/2005
TAŞIN IZDIRABI 06/2005
MUSTAFA KARA 06/2005
MUTFAKTAN MİTİNGE… 06/2005
KİM BU DEDE? 06/2005
BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI HİKMET ŞAHİN : 06/2005
DOĞUNUN VE BATININ BİLGELERİ 06/2005
“BU MEMLEKET BİZİM… BİZİM DOSTLAR BİZİM” 06/2005
BKSTV GENEL SEKRETERİ AKİF KOÇYİĞİT: 06/2005
44. BURSA FESTİVALİ 06/2005
ŞEHRİN İÇİNDEN İMPARATORLUK GEÇTİ 05/2005
METAL FIRTINA’DA YANITLANMAYAN SORULAR? 05/2005
KEMAL EKİNCİ 05/2005
KARŞINIZDA BURSA ODA ORKESTRASI! 05/2005
İÇ BAHARINIZ DAİM OLSUN 05/2005
BURSA’DA YAŞAYAN BİR İLİŞKİ AVCISI : HAKAN AKDOĞAN 05/2005
10 DAKİKA ARA!!! 05/2005
Mehmet Gedik Röportajı 06/2005
Ertuğrul YALÇINBAYIR Röportajı 05/29/2012
YERYÜZÜNÜN LANETLENMİŞ HALKI YAHUDİLER 05/29/2012
DEMOKRAT DEVLET 05/29/2012